j, litera alfabetu pol. od XVII w. (oraz łac. od XII w.) oznaczająca spółgłoskę j (i niezgłoskotwórcze).

J, dawniej używany symbol pierwiastka chemicznego, jodu; obecnie I.

J → dżul.

j’y suis et j’y reste [żi s^uị e żi rest; fr.], tu jestem i tu zostaję — słowa przypisywane gen. E.P.M. de Mac-Mahonowi podczas oblężenia Sewastopola 1855.

Ják, w. w zach. Węgrzech, na pd.-zach. od Szombathely; opactwo benedyktyńskie z rom.-got. kościołem (XIII w.); bogata dekoracja rzeźb., wewnątrz freski z XIII w.

Jáltipan [chạl~], m. w pd.-wsch. Meksyku (stan Veracruz), na przesmyku Tehuantepec; 30 tys. mieszk. (2003); największy w kraju ośr. wydobycia siarki.

Jánošik Juraj (Jerzy Janosik), ok. 1688–1713, zbójnik tatrzański (harnaś); działał na Słowacji, stracony; jako obrońca biednych bohater podań i pieśni góralskich, inspirował pisarzy, muzyków i malarzy.

Járosy Fryderyk (F. Jarossy), 1890–1960, konferansjer i reżyser pochodzenia węg.; występy w kabaretach w Wiedniu, od 1924 w Warszawie (Qui pro Quo, Cyrulik Warszawski); reżyser programów rewiowych i kabaretowych; od 1945 w W. Brytanii.

Jászai [jạ:soj] Mari, 1850–1926, aktorka węg.; występy w Budapeszcie; role dram., m.in. Elektra Eurypidesa, Fedra J. Racine’a, Gertruda — Bánk Ban J. Katony.

Jászberény [jạ:sbere:ni], m. w środk. Węgrzech, na Wielkiej Niz. Węgierskiej; 28 tys. mieszk. (2003); przemysł maszyn., młynarski; zespół kąpielisk leczn.; Muzeum Jazygów; got. kościół i klasztor Franciszkanów (przebud. XVIII w.), neoklasycyst. ratusz.