za [dza], w feud. Japonii stowarzyszenia kupieckie, pocz. związane z klasztorami i świątyniami.

Za Zasługi dla Ojczyzny, Order, najwyższe odznaczenie Federacji Ros.; ustanowiony 1993 przez B. Jelcyna.

Za Zasługi dla Republiki Austrii, Odznaka Honorowa, odznaczenie austr. o randze orderu; ustanowiona 1952.

Zaandam, m. w pn.-zach. Holandii, od 1974 część m. Zaanstad.

Zaanstad, m. w pn.-zach. Holandii, w prow. Holandia Pn., na pn.-zach. od Amsterdamu; powstało 1974 z połączenia m.: Zaandam, Zaandijk i in. miejscowości; 140 tys. mieszk. (2003); przemysł. zbrojeniowy, drzewny, papiern.; funkcje mieszkaniowe w regionie miejskim Amsterdamu; muzea; skansen (rekonstrukcja wioski hol. z końca XVII w.); kościół tzw. Zachodni (XVII w.), domy (XVII–XIX w.).

Zab Mały, rz. w Iranie i Iraku, l. dopływ Tygrysu; dł. ok. 400 km; źródła w G. Kurdystańskich.

Zab Wielki, rz. w Turcji i Iraku, l. dopływ Tygrysu; dł. 430 km; źródła na Wyż. Armeńskiej; zasila gęstą sieć kanałów nawadniających; przy ujściu ruiny Kalchu.

zabagniane gleby, semihydrogeniczne gleby utw. pod wpływem nadmiernego uwilgotnienia, bez wyraźnych oznak procesu torfienia; należą tu gleby opadowo-glejowe (pseudoglejowe), gruntowo-glejowe i amfiglejowe.

Zabajkale, kraina górska w Rosji, na wsch. od jez. Bajkał; rozciągłość z pn. na pd. ok. 1000 km; obejmuje m.in.: G. Barguzińskie, G. Północnomujskie, G. Południowomujskie, Kodar, Ułan Burgasy, Chamar Daban.

Zabaleta [ŧawal&eopen.x;̣ta] Nicanor, 1907–93, harfista hiszp.; popularyzator harfy i świat. sławy wirtuoz; wykonywał zarówno muzykę dawną, jak i współczesną.